การทับศัพท์เป็นหนึ่งในปัญหาใหญ่บนวิกิพีเดียภาษาไทย ซึ่งแม้ว่าหากมองเผินๆหลายคนคิดว่าเพียงแค่ตามราชฯ ก็พอ แต่ยิ่งเข้ามาในเรื่องนี้เท่าไรก็พบได้ว่ามีปัญหาที่ซ่อนเอาไว้อยู่อย่างมากมาย

ซึ่งผมเองขอแบ่งเป็น 3 ส่วนหลักที่วิกิพีเดียพบเจอคือจะมีการทับศัพท์ ศัพท์บัญญัติ และชื่อเฉพาะ

วิกิพีเดียภาษาไทยแม้พยายามจะอ้างอิงจากราชฯให้มากที่สุด แต่สุดท้ายเราตัดสินใจพิจารณาเองเพื่อเลือกใช้หลักการที่คิดว่าเหมาะสมที่สุดสำหรับเวลานั้น 

ยกตัวอย่างเช่น คำว่า keyboard ราชฯได้มีคำศัพท์บัญญัติว่า แผงแป้นอักขระ ซึ่งต้องบอกว่าปีนี้ผมเองไม่เคยได้ยินใครเรียก keyboard ว่าอย่างนั้นเลย โดยเราเลือกที่จะใช้คำว่า คีย์บอร์ด เป็นคำหลัก และมีคำ แป้นพิมพ์เป็นคำรอง

หรืออย่าง แกโซฮอล นั้นมีใครรู้จักบ้างไหมครับคืออะไร ใช่แล้วละคับ แกโซฮอลคือคำบัญญัติของ gasohol แต่ที่คนใช้คือ แก๊สโซฮอล์ ซึ่งปัจจุบันวิกิพีเดียจึงใช้ชื่อบทความหลักว่า แก๊สโซฮอล

ราชฯเองนั้นยังประสบปัญหาที่มีการนิยามคำศัพท์แตกต่างจากหลักการทับศัพท์เช่นคำว่า laptop ที่หากทับตามราชฯนั้นจะกลายเป็น  แล็ปท็อป ซึ่งสังเกตว่าน้อยมากที่จะมีใครเขียนแบบนี้ และพจนานุกรมที่ออกใหม่กลับระบุว่า "แหล็ปท็อป" ขณะนี้วิกิพีเดียไทยยังยึดตามหลักการทับศัพท์ แล็ปท็อป เป็นชื่อบทความ

สังเกตว่าหลักการทับศัพท์นั้นยังให้ใช้ ต ทับเสียง t, ป ทับเสียง p, ก ทับเสียง k ซึ่งหากตามนิยมจะใช้ ท ทับเสียง t, พ ทับเสียง p, และ ค ทับเสียง k เพราะว่าอย่างการออกเสียงคำว่า up จะมีเสียงคล้าย เพอะ ตามท้ายไม่ใช่ เปอะ อย่างไรก็ตาม ทำให้คำอย่าง application วิกิพีเดียก็จะใช้ แอปพลิเคชัน หรือ update ก็จะเป็น อัปเดต software เป็น ซอฟต์แวร์ เป็นต้น ขณะนี้จริงอยู่ที่วิกิพี่เดียใช้หลักการทับศัพท์ตามราชฯ ซึ่งบางคนอาจมองเป็นเรื่องที่ดี แต่ที่แท้จริงแล้ว ราชฯเองอาจควรอัปเดตหลักการใหม่ไหม เพราะยังช่วยให้ตรงกับการออกเสียงมากขึ้นอีกด้วย ส่วนบางคนอาจมองว่า วิกิพีเดีย ถอยหลังเข้าคลองก็เป็นไปได้

ดังนั้นเราจึงได้เห็นหลากหลายคำได้ทับศัพท์แตกต่างกันไป หรือบางครั้งรวมไปถึงชื่อเฉพาะ อย่างคำที่เราได้เห็น และพูดถึงไม่กี่เดือนที่ผ่านมาคือคำว่า Olympic โดยจะเห็นทั้ง โอลิมปิค และ โอลิมปิก ซึ่งสุดท้ายวิกิพีเดียได้เลือกที่จะใช้ โอลิมปิก 

ซึ่งสรุปแล้ววิกิพีเดียไทยจึงใช้การพิจารณาเพื่อเลือกการใช้คำที่เหมาะสม แต่ในบางครั้งอาจไม่เหมือนคนอื่นใช้เพราะเราเองก็พยายามให้ตามราชฯให้ได้มากที่สุด แต่จะนำตัวแปรอื่นมาพิจารณาด้วย ซึ่งจะเน้นในส่วนการเทียบเสียงให้ใกล้ต้นฉบับ และอาจรวมถึงความนิยมการใช้งานมาเป็นองค์ประกอบย่อย

วิกิพีเดียยังเจอปัญหาการทับศัพท์ชื่อเฉพาะ ซึ่งเราจะพยายามอ้างอิงตามแหล่งที่มาของชื่อเฉพาะดังกล่าวเช่นคำว่า YouTube จะใช้ยูทูบ หรือ Michelangelo ก็จะใช้ มีเกลันเจโล ซึ่งตรงกับการออกเสียงมากกว่าที่หลายคนคุ้นเคยเป็น ไมเคิลแองเจอโล 

ซึ่งเรื่องนี้ในหลายกรณีอาจไม่สามารถชี้ชัดว่าเป็นผิดถูก แต่พวกเราเองก็พยายามที่จะเลือกใช้คำที่คิดว่าเหมาะสมที่สุด ในเรื่องของหลักการราชฯ และการเทียบเสียงกับต้นฉบับเช่นกัน ซึ่งในใจจริงนั้น ผมอยากเห็นให้มีความร่วมมือในด้านนี้มากขึ้น ว่าควรจะเป็นทิศทางอย่างไร เพราะอยากเห็นการใช้งานเป็นแนวทางเดียวกัน และเทียบเสียงได้ตรงต่อต้นฉบับมากขึ้น แต่ไม่ต้องถึงกลับตรงสุดๆ แต่แค่ให้ใกล้เคียง

ปัญหาทับศัพท์ยังส่งผลทางเทคนิคต่อการค้นหาบนเสิร์ชเอนจินเช่นหากคุณค้นหา ซอฟท์แวร์ อาจไม่พบบทความบนวิกิพีเดีย ในขณะที่ ซอฟต์แวร์ จะพบว่าวิกิพีเดียเป็นบทความแรกๆ ที่เจอ อย่างไรก็ตาม ผมเองแนะนำให้เข้าไปที่วิกิพีเดียโดยตรงก่อนและค้นหาในนั้นหากต้องการหาบทความ เพราะว่าวิกิพีเดียมีระบบหน้าเปลี่ยนทาง ซึ่งจะคำที่ใกล้เคียงหรือควรไปหน้าเดียวกัน ก็จะค้นหาเจอและเปลี่ยนทางไปหน้าบทความหลักให้

สำหรับท่านใดที่ต้องการดูรายชื่อคำทับศัพท์ที่ใช้บนวิกิพีเดียไทยนั้นสามารถดูได้จากหน้านี้ครับ ซึ่งจะแบ่งหมดตามอักษรตัวแรกตั้งแต่ A - Z หรือสามารถเสนอคำใหม่เพื่อให้พิจารณาได้เช่นกัน รวมถึงช่วยแสดงความคิดเห็นก็ทำได้เช่นกันครับ

อัปเดต: คุณมานพ อีกหนึ่งในผู้ดูแลระบบวิกิพีเดียไทยก็ได้มีโพสเรื่องนี้เหมือนกันครับ ท่านที่สนใจก็ลองเข้าไปอ่านดูที่นี่ และที่นี่เลยครับ

อัปเดต 2: สำหรับขำๆ อ่านเพิ่มได้ที่นี่

Comment

Comment:

Tweet

#4 By thita (125.26.207.171) on 2009-08-07 12:29

ปวดหัวด้วยเช่นกัน sad smile
เอ๊ะ คุณมานพพูดอะไร บร๊ะเจ้าๆ นะ open-mounthed smile

#3 By xViStA on 2008-10-14 08:36

บางคนคิดว่า"ราชบัณฑิต"เป็นบระเจ๊าอะครับ ไม่คิดอะไรแต่เชื่อไว้ก่อน

ปัญหาที่มันเกิดขึ้น เลยแกล้งทำเป็นมองไม่เห็น แล้วก็อ้าปาก ยิบ ยิบ ยิบ

#2 By manop on 2008-10-14 00:45

ท่าทางน่าสนใจดี แล้ว แท่งหรรษา ล่ะ?

#1 By massgo blog on 2008-10-14 00:14